چیت‌شیت تنظیمات اولیه سیسکو (Router / Switch)

راهنمای عملیاتی تنظیمات اولیهٔ دستگاه‌های سیسکو (Router و Switch)، از ورود به CLI تا SSH، VLAN، Routing و ذخیره‌سازی configuration.

۱. ورود به CLI و Modeها

Router> enable
Router#

ورود به Configuration Mode:

Router# configure terminal
Router(config)#

خروج یک مرحله:

Router(config)# exit

برگشت مستقیم به Privileged EXEC:

Router(config)# end

یا: Ctrl+Z

Modeهای مهم

Router>                 User EXEC
Router#                 Privileged EXEC
Router(config)#         Global Configuration
Router(config-if)#      Interface Configuration
Router(config-line)#    Line Configuration
Router(config-router)#  Routing Configuration

۲. تنظیم Hostname

Router(config)# hostname R1
R1(config)#

برای Switch:

Switch(config)# hostname SW1
SW1(config)#

۳. فعال کردن Password برای Privileged Mode

روش ساده — enable password:

R1(config)# enable password cisco

روش پیشنهادی — enable secret:

R1(config)# enable secret Cisco@123

enable secret را ترجیح بده چون رمز را به شکل امن‌تری در configuration نگه می‌دارد.

۴. رمزگذاری Passwordهای داخل Config

R1(config)# service password-encryption

۵. تنظیم Console Password

R1(config)# line console 0
R1(config-line)# password console123
R1(config-line)# login
R1(config-line)# exit

۶. تنظیم IP روی Router Interface

مثلاً G0/0 = 192.168.1.1/24:

R1(config)# interface gigabitEthernet 0/0
R1(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
R1(config-if)# no shutdown
R1(config-if)# exit

بررسی:

R1# show ip interface brief

خروجی باید چیزی شبیه این باشد:

Interface              IP-Address      Status
GigabitEthernet0/0     192.168.1.1     up

۷. تنظیم IP روی Switch

روی Layer 2 Switch معمولاً IP را روی VLAN Interface می‌گذاری، نه روی پورت فیزیکی.

مثلاً Management IP SW1 = 192.168.1.2/24:

SW1(config)# interface vlan 1
SW1(config-if)# ip address 192.168.1.2 255.255.255.0
SW1(config-if)# no shutdown
SW1(config-if)# exit

اگر Switch برای دسترسی به شبکه‌های دیگر Gateway لازم دارد:

SW1(config)# ip default-gateway 192.168.1.1

۸. تنظیم IP روی VLAN اختصاصی Management

مثلاً VLAN 10:

SW1(config)# vlan 10
SW1(config-vlan)# name MANAGEMENT
SW1(config-vlan)# exit

SW1(config)# interface vlan 10
SW1(config-if)# ip address 192.168.10.2 255.255.255.0
SW1(config-if)# no shutdown
SW1(config-if)# exit

و Gateway:

SW1(config)# ip default-gateway 192.168.10.1

۹. تنظیم Access Port روی Switch

مثلاً پورت G0/1 عضو VLAN 10 باشد:

SW1(config)# interface gigabitEthernet 0/1
SW1(config-if)# switchport mode access
SW1(config-if)# switchport access vlan 10
SW1(config-if)# no shutdown

برای چند پورت هم‌زمان:

SW1(config)# interface range gigabitEthernet 0/1-10
SW1(config-if-range)# switchport mode access
SW1(config-if-range)# switchport access vlan 10
SW1(config-if-range)# no shutdown

۱۰. ساخت VLAN

SW1(config)# vlan 10
SW1(config-vlan)# name USERS
SW1(config-vlan)# exit

بررسی:

SW1# show vlan brief

۱۱. Trunk بین Switchها

SW1(config)# interface gigabitEthernet 0/24
SW1(config-if)# switchport mode trunk
SW1(config-if)# no shutdown

در بعضی مدل‌ها/IOSها در صورت نیاز:

SW1(config-if)# switchport trunk allowed vlan 10,20,30

بررسی:

SW1# show interfaces trunk

۱۲. Telnet

برای Telnet باید روی VTY Lineها Password/Login تنظیم کنی:

R1(config)# line vty 0 4
R1(config-line)# password telnet123
R1(config-line)# login
R1(config-line)# transport input telnet
R1(config-line)# exit

اتصال از سیستم دیگر:

telnet 192.168.1.1

⚠️ Telnet رمزنگاری ندارد و برای شبکهٔ واقعی بهتر است از SSH استفاده شود.

۱۳. SSH — راه‌اندازی کامل

مرحله ۱ — Hostname:

R1(config)# hostname R1

مرحله ۲ — Domain Name:

R1(config)# ip domain-name lab.local

مرحله ۳ — ساخت User:

R1(config)# username admin privilege 15 secret Admin@123

مرحله ۴ — تولید RSA Key:

R1(config)# crypto key generate rsa

اگر پرسید How many bits in the modulus?، مثلاً 2048 بزن، یا مستقیم:

R1(config)# crypto key generate rsa modulus 2048

مرحله ۵ — فعال کردن SSH Version 2:

R1(config)# ip ssh version 2

مرحله ۶ — تنظیم VTY:

R1(config)# line vty 0 4
R1(config-line)# login local
R1(config-line)# transport input ssh
R1(config-line)# exit

اتصال:

ssh [email protected]

۱۴. فعال کردن هم Telnet و هم SSH

اگر واقعاً هر دو لازم است:

R1(config)# line vty 0 4
R1(config-line)# login local
R1(config-line)# transport input telnet ssh
R1(config-line)# exit

ولی برای محیط واقعی بهتر است فقط SSH:

R1(config)# line vty 0 4
R1(config-line)# login local
R1(config-line)# transport input ssh

۱۵. محدود کردن SSH به SSH Version 2

R1(config)# ip ssh version 2

بررسی:

R1# show ip ssh

R1(config)# banner motd #
****************************************
* UNAUTHORIZED ACCESS PROHIBITED       *
****************************************
#

۱۷. غیرفعال کردن DNS Lookup

این دستور خیلی کاربردیه، مخصوصاً توی Lab:

R1(config)# no ip domain-lookup

باعث می‌شود اگر اشتباهی دستوری تایپ کردی، دستگاه سعی نکند آن را به‌عنوان hostname resolve کند.

۱۸. تنظیم Clock

R1# clock set 15:30:00 22 September 2026

بررسی:

R1# show clock

۱۹. ذخیرهٔ Configuration

خیلی مهم:

R1# copy running-config startup-config

یا:

R1# write memory

یا خلاصه‌تر:

R1# wr

مفهومش:

running-config  →  startup-config

یعنی تنظیمات بعد از reboot باقی می‌مانند.

۲۰. مشاهدهٔ Configuration

R1# show running-config
R1# show startup-config
R1# show ip interface brief
R1# show ip route
R1# show version
R1# show interfaces

۲۱. تست ارتباط

Ping:

R1# ping 192.168.1.2

Traceroute:

R1# traceroute 8.8.8.8

روی بعضی IOSها:

R1# traceroute 192.168.1.2

۲۲. Static Route

مثلاً Destination: 192.168.2.0/24 با Next-Hop: 192.168.1.2:

R1(config)# ip route 192.168.2.0 255.255.255.0 192.168.1.2

Default Route:

R1(config)# ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 192.168.1.254

۲۳. DHCP Server روی Router

مثلاً شبکهٔ 192.168.10.0/24 با Gateway 192.168.10.1:

R1(config)# ip dhcp excluded-address 192.168.10.1 192.168.10.20

R1(config)# ip dhcp pool LAN
R1(dhcp-config)# network 192.168.10.0 255.255.255.0
R1(dhcp-config)# default-router 192.168.10.1
R1(dhcp-config)# dns-server 8.8.8.8
R1(dhcp-config)# exit

بررسی:

R1# show ip dhcp binding

۲۴. فعال کردن Routing بین VLANها — Router-on-a-Stick

روی Router:

R1(config)# interface gigabitEthernet 0/0
R1(config-if)# no shutdown

VLAN 10:

R1(config)# interface gigabitEthernet 0/0.10
R1(config-subif)# encapsulation dot1Q 10
R1(config-subif)# ip address 192.168.10.1 255.255.255.0

VLAN 20:

R1(config)# interface gigabitEthernet 0/0.20
R1(config-subif)# encapsulation dot1Q 20
R1(config-subif)# ip address 192.168.20.1 255.255.255.0

روی Switch:

SW1(config)# interface gigabitEthernet 0/24
SW1(config-if)# switchport mode trunk

۲۵. پاک کردن Configuration

⚠️ این بخش خطرناک است؛ در Lab کاربرد زیادی دارد.

R1# erase startup-config

یا:

R1# write erase

بعد:

R1# reload

۲۶. خاموش/روشن کردن Interface

فعال:

R1(config-if)# no shutdown

غیرفعال:

R1(config-if)# shutdown

۲۷. پیدا کردن Interfaceها

R1# show ip interface brief

یکی از مهم‌ترین دستورهای سیسکو برای Troubleshooting همین است.

۲۸. Cheat Sheet خیلی سریع برای راه‌اندازی Router

اگر بخواهی یک Router را از صفر برای Lab آماده کنی:

enable
configure terminal

hostname R1

no ip domain-lookup

enable secret Cisco@123

service password-encryption

line console 0
password Console@123
login
exit

interface gigabitEthernet 0/0
ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
no shutdown
exit

ip domain-name lab.local

username admin privilege 15 secret Admin@123

crypto key generate rsa modulus 2048

ip ssh version 2

line vty 0 4
login local
transport input ssh
exit

banner motd #
AUTHORIZED ACCESS ONLY
#

end

copy running-config startup-config

۲۹. Cheat Sheet خیلی سریع برای Switch

enable
configure terminal

hostname SW1

no ip domain-lookup

enable secret Cisco@123

service password-encryption

vlan 10
name MANAGEMENT
exit

interface vlan 10
ip address 192.168.10.2 255.255.255.0
no shutdown
exit

ip default-gateway 192.168.10.1

username admin privilege 15 secret Admin@123

ip domain-name lab.local

crypto key generate rsa modulus 2048

ip ssh version 2

line vty 0 4
login local
transport input ssh
exit

end

copy running-config startup-config

🔥 ۱۵ دستور طلایی که باید حفظ باشی

enable
configure terminal
hostname R1
show running-config
show startup-config
show ip interface brief
show ip route
show interfaces
interface g0/0
ip address X.X.X.X Y.Y.Y.Y
no shutdown
shutdown
copy running-config startup-config
show vlan brief
show interfaces trunk

ترتیب ذهنی برای راه‌اندازی سیسکو

1. enable
      ↓
2. configure terminal
      ↓
3. hostname
      ↓
4. enable secret
      ↓
5. console password
      ↓
6. Interface / VLAN / IP
      ↓
7. no shutdown
      ↓
8. Domain Name
      ↓
9. Local User
      ↓
10. RSA Key
      ↓
11. SSH
      ↓
12. VTY
      ↓
13. Test → ping / show
      ↓
14. Save

نکتهٔ مهم: برای شبکهٔ واقعی، SSH را به Telnet ترجیح بده؛ Telnet اطلاعات احراز هویت را رمزنگاری نمی‌کند. برای Lab و CCNA، هر دو را یاد بگیر ولی SSH را به‌عنوان روش اصلی مدیریت در نظر بگیر.

چیت‌شیت تنظیمات اولیه سیسکو (Router / Switch)

۱. ورود به CLI و Modeها

Modeهای مهم

۲. تنظیم Hostname

۳. فعال کردن Password برای Privileged Mode

۴. رمزگذاری Passwordهای داخل Config

۵. تنظیم Console Password

۶. تنظیم IP روی Router Interface

۷. تنظیم IP روی Switch

۸. تنظیم IP روی VLAN اختصاصی Management

۹. تنظیم Access Port روی Switch

۱۰. ساخت VLAN

۱۱. Trunk بین Switchها

۱۲. Telnet

۱۳. SSH — راه‌اندازی کامل

۱۴. فعال کردن هم Telnet و هم SSH

۱۵. محدود کردن SSH به SSH Version 2

۱۶. تنظیم Banner

۱۷. غیرفعال کردن DNS Lookup

۱۸. تنظیم Clock

۱۹. ذخیرهٔ Configuration

۲۰. مشاهدهٔ Configuration

۲۱. تست ارتباط

۲۲. Static Route

۲۳. DHCP Server روی Router

۲۴. فعال کردن Routing بین VLANها — Router-on-a-Stick

۲۵. پاک کردن Configuration

۲۶. خاموش/روشن کردن Interface

۲۷. پیدا کردن Interfaceها

۲۸. Cheat Sheet خیلی سریع برای راه‌اندازی Router

۲۹. Cheat Sheet خیلی سریع برای Switch

🔥 ۱۵ دستور طلایی که باید حفظ باشی

ترتیب ذهنی برای راه‌اندازی سیسکو